Anders Redal. Haugianar-emissær og ordførar.

Anders Redal var fødd i 1811 og døde i 1896. Han var ordførar i heimbygda der i Sunnfjord, og han reiste i 50 år som talar rundt i heile Sør-Norge. Mor til Bjørg kom frå Redalsgrend, og ho var oldebarnet til Anders Redal.På sine eldre dagar skreiv han eit dokument på ca. 90 sider om reiseverksemda si på 1800-talet. I tllegg til si religiøse oppgåve fortel han om korleis han gjekk, overnatta og fekk seg mat. Verkeleg Norges-historie på grasrotplan!

Israel 1968 og 2000

Foreldra mine besøkte Israel i 1968 eit år etter 6-dagarskrigen. Dei skreiv 6 reisebrev i lokalavisa Fjordenes Tidende i Måløy, og dei både kjøpte mange prospektkort  og fotograferte. Dei hadde mange tankar om notida og framtida då for 50 år sidan. Bjørg og eg besøkte landet i regi av Ørsta sokneråd i år 2000. Vi tok endå fleire bilete og skreiv om opplevingane. På godt og vondt har Israel dei siste 2000 åra vore sentrum i verda. Både for dei som har vore der eller ikkje, er dette unik tilgong for opplevingar og opplysningar i fotografi og tekst utan risiko eller særleg kostnad !

Pyramidene i Egypt. Alexandria. Luxor. 2004.

Pyramidene i Egypt og reisa med hotellbåt oppover Nilen med besøk i kongegraver, temler og byar, er den mest fantastiske turistreisa  vi har vore på. Her var ein utruleg høg sivilisasjon for 4000 år sidan. Her levde Moses som barn, og faktisk finn ein både monoteismen, jomfrufødsel og andre grunntrekk i religionen deira som vi kjenner igjen i kristendomen. I all teologisk utdanning burde det vere obligatorisk med ei reise i Egypt.  I tillegg var Alexandria med biblioteket og basarane i Kairo store opplevingar. Denne DVD-en er rimeligaste måten å utforske Egypt på frå ein nordmann sin ståstad !

Vartdal kyrkje

For 30 år sidan vart det laga ei brosjyre om denne kyrkja, kvifor og korleis ho vart bygd, og om måleria og inventaret. Denne brosjyra er grunnlaget for denne DVD-en.  Her får ein altså både sjå og høyre. Ein slik video gjer kyrkja og innhaldet i henne tilgjengeleg for folk flest. Faren er sjølvsagt at tjuvar og kjeltringar får førstehands imformasjon. Om det er gagnleg eller skadeleg for dei, er ei anna sak. Eg meiner å hugse at Oddvar Sætre var sentral i laginga av brosjyra. Seinare flytta han til Ørsta sentrum, og vart grannen min der. Ein kveld besøkte han meg, og las Juleevangeliet inn på video. Han meinte dette kunne vere nyttig for folk som sjølve ikkje var flinke å lese høgt. I alle høve ville han at Juleevangeliet skulle vert brukt på julaftan !

Efesos - kulturell smeltedigel i Tyrkia. 2012.

Efesos var hovudmålet for Tyrkiareisa vår no i mars 2012. Urfolk, grekarar, romarar, kristne og muslimar har bygd, brent, plyndra, stole frå kvarandre og bygd på nytt i minst 4000 år. For det meste brukte dei stein til glede og sut for oss. Eg har kopiert frå brosjyrer i tillegg til bildevideo frå eigne vandringar. Herifrå for Jomfru Maria til himmels, og her levde apostelen Johannes mykje av sitt liv. Begge etterlet seg mykje til turistane. Pliktige butikk-besøk er utelete på denne videoen.

I Paulus fotspor i Lille-Asia 2012.

No i mars 2012 har vi vore på busstur i Tyrkia til Afrodites, Efesus og Perge. Vi kom dessverre opp i snøen, og var ikkje heilt kledd for det. Og vi vart køyrd til vel mange utsal av gull, skinn, tepper og suvenirar. Men vi hadde ein flink guide, traff mange interessante menneskje, og såg utruleg mange gamle steinar, søyler og antikvitetar. Om vi fekk mykje for pengane, eller vart overbelasta, er eit diskusjonstema i familien. Men mykje gamal stein er å sjå på denne videoen !

Kunst og kultur-reise til Italia i 2004.

I 2004 var vi på ein uvanleg biltur til Italia. Annfrid frå Ulsteinvik er interessert i måleri og kyrkjekunst, og ho ville sjå gotisk, romansk, barokk, rokokko, klassisk o.l. stilarter. Vi besøkte Hildesheim, Fulda, Ulm, Krumbach, Wies, Pisa, Firenze, Sienna, Pistola, Rom, Assisi, Urbino, Ravenna, Venezia og Aquileia. På denne bildevideoen får de besøke alle desse kyrkjene både utvendig og innvendig. Utruleg kva ein kan få med seg på 3 veker i tillegg til å køyre 800 mil på motorveg.

Kristendommen kom frå vest

Gjennom tusener av år har farkostar kome rekande med Golfstraumen og vestavinden til vestkysten av Norge. Steinkorsane på Vestlandet viser at kulturell påverknad kom før den offisielle kristninga av landet. Vi på Vestlandet har altså annan bakgrunn enn dei som vart kristna av danskar, tyskerar og Paven i Rom. Dette er eit lite påakta kapittel i vår historie, men har stor innverknad på ulikskapane i kultur den dag i dag.

Tyskland-turen i 2001 til stadane der Martin Luther levde.

Hausten 2001 var Annfrid og Per frå Ulsteinvik + Bjørg og eg på ei vekes tur for å sjå stadane der Luther verka. Dertil besøkte vi sentrum av Berlin og handels-sentrumet i Hamburg. Overnatting i lokale Gasthaus med frukost + kaffi og kakebesøk på kafear, var også svært kjekt. Luther reiv oss laus frå Paven i Rom, og er kanskje den personen som har betydd mest for endringane i heile verda. Han sette einskildmenneske i sentrum, og gav alle lov å tenkje sjølve. Alle lærarar burde dra på ei slik pilegrimsreise.

Ørsta kyrkje

Til åremålsdagen for presten Mathias Austerheim her i Ørsta laga Bjørg og eg denne DVD-en. Det er ein bildevideo sett saman av fargelysbilete der Bjørg fortel om inventar, måleri, klede og anna utstyr i kyrkje. Videoen er på ca. 20 min. og gjev konsentrert informasjon om kyrkja vår. Mathias har seinare fortalt at han brukte den i konfirmantundervisninga. Eg har laga ein liknande DVD om Vartdal kyrkje. Underleg at ikkje slikt fins om alle kyrkjer !

Gravferda til Safet Pinjic i Ørsta 2009.

Safet kom som flyktning frå Bosnia, kjøpte seg hus i Ørsta og vart norsk statsborgar. Han døde før han vart 50 år, og vart den første muslim gravlagt i Ørsta. Etter ynskje frå enkja, laga eg video om heile gravferda slik at slektningane i Bosnia kunne få sjå. Han vart altså som muslim gravlagt på ein kristen kyrkjegard etter muslimsk rituale med mange vener frå bygda til stades.

Til Israel i regi av Ørsta Sokneråd i 2000

Bilde-video og video frå ein ei vekes rundtur i Israel. Reiseleiarar var Ottar Berge og Harald Sætre her frå Ørsta. Vi budde mest i Jerusalem, men besøkte også Nasaret, Gallilea, Jeriko og Dødehavet. Å både  sjå og oppleve skilnadane på levestandarden mellom Vestbredden og Israel, er tankevekkjande.  Ein viktig tur for den som gjekk i skule der karta av Norge og Jødeland hang side om side i klasserommet. Kjekt å reise saman i ei lita gruppe når mange kjenner kvarandre frå før.

Juletradisjoner på Hareid og på Kvamsøya.

I 1988 var Asle lærar i Hjørungavågen, og då gjorde dei der video-opptak med 2 eldre damer om juletradisjonane deira. No jula 2010 vart eg av Pensjonistlaget på Vartdal bedd om å fortelje om mine jule-tradisjonar frå krigstida på 1940-talet på Søre Sunnmøre, og då vart det DVD av alt dette. Altså autentisk bygdehistorie som kan visast på TV, og brukast som grunnlag for samtale og diskusjon i samkomer av godt vaksne menneskje ! Å få lov å fortelje og snakke sjølv, er kjekkare enn å høyre på ein talar.

Jule-evangeliet. Ørsta kyrkje. Vartdal kyrkje.

For eit par år sidan fekk eg ein granne, Oddvar Sætre frå Vartdal, til å lese Juleevangeliet inn på DVD. Han var redd det kunne kome ut av bruk på Julaftan , og ville difor sikre seg at framtidige generasjonar fekk vite korleis det skulle gjerast. For å fylle ut plata, la eg så inn bildevideoar om Ørsta og Vartdal kyrkjer. Underleg at ikkje kyrkja sjølv i alle bygder lagar slike plater ! Det er frykteleg enkelt og billig å produsere, og ein når mange.

Påverknaden frå aust

Eg har laga ein DVD om påverknaden frå vest, men etter at eg var i Novgorod i Russland, og høyrde om korleis Olav den Heilage vart påverka av russekongen Rurik, forstod eg at påverknaden kom frå andre kantar også. Russland og Norge vart kristna med berre 10 års mellomrom etter nøyaktig same oppskrift. At alle i same område hadde same religion, var svært viktig for oppbygginga av nasjonalstaten.

Stille med pille

Dokumentar som fortel korleis ein kan få ungar til å vere rolige med medisinar. Eg er sterkt kritisk til slik medisinbruk. Eigna til innleiing til diskusjon i gruppe. Å få ungar til å oppføre seg som folk, vart kalla oppdragelse tidlegare. Etter mitt skjøn både mindre skadeleg , billigare og på sikt meir effektivt. Skremande er at slik medisinering også vert brukt til gamle.

Medisinske og praktiske råd for langreiser

Dr. Hans Kragset gir både helseråd og andre råd til unge og gamle som planlegg reiser i heile verda. DVD-en er godt eigna som rådgjeving for grupper. Då kan ein ta pause, og så diskutere i gruppa om råda er relevante og rette. Alle som skal på langreiser, bør lære korleis ein skal unngå skader og smittsame sjukdomar. Og skal ein hugse kunnskapen, må ein halde seg edru. Å gå inn på nettet og sjekke råda frå legehald, er svært lurt !